به گزارش ایرنا، این تصویر، روایت روزمره بسیاری از محیطبانان کهگیلویه و بویراحمد است؛ استانی که بخشی از ارزشمندترین ذخایر طبیعی ایران را در خود جای داده اما حفاظت از این سرمایهها با کمبود شدید نیروی انسانی، مشکلات معیشتی و محدودیتهای تجهیزاتی روبهروست.
بر اساس اعلام اداره کل حفاظت محیطزیست استان، بیش از ۳۲۷ هزار هکتار منطقه حفاظتشده، پارک ملی و مناطق شکارممنوع در کهگیلویه و بویراحمد تحت مدیریت قرار دارد.
این در حالی است که تنها ۷۵ محیطبان مسوول حفاظت از این گستره وسیع هستند؛ رقمی که به گفته مسئولان فاصله چشمگیری با استانداردهای حفاظتی دارد.
عبدال دیانتینسب مدیرکل حفاظت محیطزیست کهگیلویه و بویراحمد میگوید: طبق شاخصهای موجود، برای هر هزار هکتار منطقه حفاظتشده باید یک محیطبان حضور داشته باشد. بر این اساس، استان با کمبود ۲۵۲ محیطبان مواجه است؛ شکافی که سالهاست بر دوش نیروهای موجود سنگینی میکند.
اما مساله تنها به کمبود نیرو محدود نمیشود، کارشناسان حوزه محیطزیست معتقدند فشار کاری بالا، شیفتهای طولانی، خطرات فیزیکی ناشی از مواجهه با متخلفان و همچنین دغدغههای معیشتی، مجموعهای از چالشهای بههمپیوسته را برای محیطبانان ایجاد کرده است.
در منطقهای که حفاظت از منابع طبیعی بیشتر در سایه مسائل اقتصادی و توسعهای قرار میگیرد، محیطبانان نخستین خط دفاعی در برابر تخریب زیستگاهها هستند. با این حال بسیاری از آنان معتقدند: امکانات موجود متناسب با حساسیت مأموریتهایشان نیست. از خودروهای فرسوده گرفته تا محدودیت تجهیزات ارتباطی و کمبود نیرو در پاسگاههای محیطبانی، همگی بخشی از واقعیتی است که در مناطق حفاظتشده جریان دارد.
به گفته دیانتینسب، در کهگیلویه و بویراحمد بیش از ۲۰ پاسگاه محیطبانی وجود دارد، اما تنها ۱۴ پاسگاه بهصورت فعال فعالیت میکنند و تعدادی نیز نیمهفعال هستند. این بدان معناست که بخش مهمی از مناطق حساس طبیعی استان با ظرفیت کمتر از حد مطلوب پایش میشوند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار میشود که به ارزش زیستی استان نگاه کنیم.
کهگیلویه و بویراحمد یکی از مهمترین کانونهای تنوع زیستی ایران به شمار میرود. وجود ۳۳۱ گونه مهرهدار، معادل حدود ۲۰ درصد مهرهداران کشور، جایگاه ویژهای به این استان داده است.
همچنین ۲۲ درصد پستانداران ایران، ۴۵ درصد پرندگان، ۱۳ درصد دوزیستان و بخش قابل توجهی از گونههای گیاهی دارویی کشور در این منطقه شناسایی شدهاند.
منطقه حفاظتشده دنا، واقع در دامنههای رشتهکوه باشکوه دنا در استانهای کهگیلویه و بویراحمد و اصفهان، یکی از ارزشمندترین ذخیرهگاههای طبیعی ایران به شمار میرود. این منطقه با دهها قله بالای چهار هزار متر، صدها چشمه و رودخانه دائمی و تنوع کمنظیر گیاهی و جانوری، از مهمترین کانونهای تنوع زیستی کشور است.
دنا زیستگاه گونههای ارزشمندی همچون خرس قهوهای، پلنگ ایرانی، کل و بز، عقاب طلایی و صدها گونه گیاهی بومی و نادر است و در سال ۲۰۱۰ به عنوان ذخیرهگاه زیستکره در فهرست یونسکو به ثبت رسید.
این منطقه علاوه بر نقش حیاتی در حفاظت از منابع آب زاگرس، به دلیل چشماندازهای کوهستانی، جنگلهای بلوط و جاذبههای طبیعی فراوان، یکی از مهمترین مقاصد طبیعتگردی و پژوهشهای زیستمحیطی ایران محسوب میشود.
برخی از کارشناسان محیطزیست هشدار میدهند : کاهش توان حفاظتی میتواند پیامدهایی فراتر از افزایش تخلفات شکار یا قطع درختان داشته باشد. از بین رفتن تدریجی زیستگاهها، کاهش جمعیت گونههای حساس و افزایش تعارضات میان انسان و حیات وحش، بخشی از مخاطراتی است که در صورت تداوم کمبود امکانات ممکن است تشدید شود.
در سطح ملی نیز مساله کمبود محیطبان موضوع تازهای نیست.
سردار رضا رستگار، فرمانده یگان حفاظت محیطزیست کشور، در سفر اخیر خود به گچساران از اخذ مجوز جذب ۴۰۰ محیطبان جدید در کشور خبر داد؛ اقدامی که اگرچه میتواند بخشی از کمبودها را جبران کند، اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا این تعداد نیرو برای پاسخ به نیازهای گسترده مناطق حفاظتشده ایران کافی خواهد بود؟
همزمان، مسوولان از تلاش برای بهبود وضعیت معیشتی محیطبانان سخن میگویند.موضوعی که به اعتقاد کارشناسان، تنها یک مطالبه صنفی نیست بلکه مستقیم با کیفیت حفاظت از منابع طبیعی ارتباط دارد. محیطبانی که از امنیت شغلی، درآمد مناسب و تجهیزات کافی برخوردار باشد، توان بیشتری برای ایفای نقش حفاظتی خود خواهد داشت.
در همین راستا، نخستین مانور عملیاتی محیطزیست کشور با حضور بانوان محیطبان و مشارکت دستگاههای امدادی در منطقه گناوه لری گچساران برگزار شد؛ رزمایشی که هدف آن افزایش آمادگی نیروها برای مدیریت بحران، عملیات امداد و نجات و فعالیت در مناطق صعبالعبور عنوان شده است.
با این حال، بسیاری از ناظران معتقدند آموزش و مانور، هرچند ضروری، جایگزین نیروی انسانی کافی نمیشود. حفاظت از صدها هزار هکتار عرصه طبیعی، نیازمند سرمایهگذاری مستمر در جذب نیرو، تجهیز پاسگاهها و ارتقای زیرساختهای حفاظتی است.
خورشید اکنون بر فراز ارتفاعات دنا بالا آمده است. همان محیطبان صبحگاهی، پس از ساعتها گشتزنی، هنوز بخش بزرگی از محدوده تحت مسئولیت خود را پیش رو دارد. او میداند که حیات وحش این کوهستان، جنگلهای بلوط و گونههای کمنظیر گیاهی، به حضور او وابستهاند. اما پرسشی که در میان درههای دنا پژواک مییابد همچنان بیپاسخ مانده است: آیا ۷۵ محیطبان میتوانند به تنهایی از ثروتی طبیعی محافظت کنند که ارزش آن فراتر از مرزهای یک استان است؟
به گزارش ایرنا،این استان دارای ۹ شهرستان است.
