به گزارش مشرق، این روزها در ترکیه و به ویژه در آنکارای پایتخت، همه از دردسرهای اجلاس سران ناتو صحبت میکنند. چرا که تدابیر امنیتی، بسیار سختگیرانه است.
البته انتشار سخنان جدید ترامپ درباره تحویل موتورهای جت ۱۱۰ به ترکیه برای استفاده در جنگنده بدون سرنشین قاآن، واکنشی متفاوت به دنبال آورد و اغلب تحلیلگران، آن را امتیازی کوچک و کم اهمیت تلقی کردند. روزنامه آیدنلک در تیتری کنایی پرسیده، «آن همه رفتار گرم و صمیمانه با آمریکا و ناتو، فقط هشتاد موتور بود؟»
مخالفین و منتقدین ناتو در ترکیه در این مدت بیکار ننشستهاند و تاکنون چندین تجمع برگزار کردهاند. البته نیروهای پلیس نیز ۲۴۱ نفر از آنان را بازداشت کردند تا نشان دهند که خبری از انعطاف در برابر مخالفین ناتو نیست. اما اقدام ابتکاری جدید در استانبول، برگزاری یک کنفرانس علمی برای مخالفت با ناتو است. این کنفرانس «امنیت جهانی و ناتو» نام دارد.
پروفسور سمیح کورای، رئیس مرکز تحقیقات ابتکار تمدنهای جهان (DÜNYA-MER) میگوید: «این کنفرانس نه تنها به امنیت جهانی میپردازد، بلکه تمدن جدید برخاسته از آسیا را نیز به طور کامل بررسی خواهد کرد. ۱۲ سخنران عالی رتبه از ۹ کشور مهمان ما هستند. ما به نقشی که امنیت جهانی در ساختن آینده مشترک بشریت ایفا میکند، اهمیت حیاتی میدهیم و اعتقاد خود را ابراز میکنیم که مشکلات مشترک بشریت تنها با بسیج مؤثر عقل سلیم بشریت قابل حل است. ما این کنفرانس را برای بحث در مورد این مشکل به شیوهای بیطرفانه و عینی برای آینده بشریت برگزار میکنیم. من فکر میکنم این رویکرد در سراسر جهان پاسخ بسیار مهمی یافته است. این کنفرانس در محیطی برگزار میشود که اختلافات و صفبندیهای بسیار عمیقی در سیستم آتلانتیک در حال وقوع است.»
انشقاق در غرب، اتحاد در شرق
پروفسور کورای میگوید: «امروزه، بزرگترین اختلافات و تفرقهها نه در شرق، بلکه در غرب اتفاق میافتد. نه در جنوب، بلکه در شمال. برعکس، اتحادهای استراتژیک در شرق و جنوب در حال شکلگیری هستند. موفقیت ایران در برابر حمله مشترک آمریکا و اسرائیل، از بسیاری جهات مهم بود. هم مقاومت ایران را نشان داد و هم تجسم روشنی بود از آثار مثبت اتحاد بین روسیه، چین و ایران. ولی در آن سو، سیستم آتلانتیک، به رهبری آمریکا، در نتیجه جاهطلبیهای هژمونیک خود، قدرت خود را از دست داده است.»
این چهره دانشگاهی ترکیه، نقش اتحادهای استراتژیک در شرق را مهم تلقی کرده و محور اتحاد ترکیه-روسیه-چین-ایران را حیاتی میداند. او میگوید: «هر اندازه اتحاد امنیتی بین ترکیه-روسیه-چین-ایران قویتر شود، پایه و پشتیبانی مهمتر و محکمتری برای ایجاد جبههای برای بشریت فراهم خواهد کرد».
ناتو مرده است
عصمت اُزچلیک از تحلیلگران ترکیه درباره این موضوع میگوید: «اجلاس سران ناتو نزدیک و رهبران غربی در آنکارا خواهند بود. در این میان، برخی ورود ترامپ را جشن میگیرند. طرفداران آمریکا در داخل و خارج از دولت اردوغان، به ترامپ امید بستهاند. ترامپ قبل از آمدن به آنکارا، شروع به استفاده از هویج کرده است. این روش کلاسیک آمریکایی است و از نقاط ضعف سوء استفاده میکنند. واضح است که آنها خواستههایی دارند. اگر چه برخی مسائل حیاتی در طول مذاکرات محرمانه باقی میمانند، اما در نهایت، آنها فاش میشوند. ترکیه بارها فریب خورده است».
عصمت اُزچلیک در ادامه میگوید: «ناتو علیه اتحاد جماهیر شوروی تأسیس شد. دلیل وجودی آن از بین رفته است. ولی آمریکا، همچنان ناتو را برای اهداف جدید خود سرپا نگه داشته است. ولی برخی از سران ناتو، به وضوح از مرگ مغزی ناتو حرف میزنند و جنگ اوکراین هم نتوانست این جنازه را احیا کند.
ناتو فروپاشیده و در وضعیت فعلی، هیچ اتحادی بین اعضا وجود ندارد. طوری که روابط آمریکا و اروپا تقریباً به طور کامل از هم پاشیده و کار به جایی رسیده که آمریکا چشم به خاک یکی دیگر از اعضای ناتو دوخته و میخواهد به گرینلند حمله کند. حقیقت این است: ناتو در حال فروپاشی است و در دو جنگ بزرگ اخیر شکست خورد. هم در جنگ روسیه-اوکراین و هم در جنگ آمریکا – اسرائیل علیه ایران. آنها جنگ را باختند و زمانی که ایران تنگه هرمز را بست، آمریکا حتی نتوانست ناتو را بسیج کند. مقاومت ایران، تمام محاسبات را برهم زد. با اینکه ترامپ از پیروزی حرف نمیزند، ولی مجبور شد شرایط ایران را بپذیرد. او آشکارا شکست خورد. ناتو مرده، تشییع جنازه نزدیک است و ترکیه نیز باید سیاست خود را با این واقعیت منطبق کند».
چرا نمیتوان به ناتو اعتماد کرد؟
روزنامه ملی گازته از جراید اسلامگرای ترکیه و فعالان سیاسی خط مرحوم نجم الدین اربکان، به شکل رسمی اعلام کرده که برای پوشش خبری اجلاس سران ناتو در آنکارا اختصاص نداده و اساساً با ناتو مخالف است.
این روزنامه در گزارشی وژه نوشته است: «برای آن که سردرگم نشویم، باید قبل از هر چیز به این واقعیت باور داشته باشیم که ناتو یعنی همان آمریکا. اگر آمریکا را از زیر چتر ناتو خارج کنید، نه ناتو و نه پیمان آتلانتیک شمالی باقی نخواهند ماند! در این صورت، چرا باید به ناتو اعتماد کنیم؟ ترکیه به همراه یونان، رسماً در ۱۸ فوریه ۱۹۵۲ به عضویت ناتو درآمدند. البته قبل از آن هم، ترکیه با تصمیم شورای وزیران در ۲۵ ژوئیه ۱۹۵۰ نیروهایی را به کره اعزام کرد. از ۲۱ هزار و ۲۱۲ سرباز ما در کره، ۷۲۴ نفر شهید، ۲۱۴۷ نفر زخمی، ۲۳۴ نفر اسیر و ۱۶۶ نفر مفقود شدند. با این حال، پروتکل مربوط به الحاق ترکیه به ناتو در ۱۷ اکتبر ۱۹۵۱ امضا شد و پارلمان هم در ۱۸ فوریه ۱۹۵۲ آن را تصویب کرد. ما به ناتو پیوستیم تا مثلاً برای مقابله با تهدید کمونیسم از شمال، آسوده خاطر باشیم. اما پس از انحلال اتحاد جماهیر شوروی و برچیده شدن کمونیسم، چه دلیلی برای ادامه حیات ناتو وجود داشت؟ پاسخ این است: اسلام. ناتو به فعالیت خود ادامه داد و اسلام را به عنوان دشمن قلمداد کرد».
ملی گازته در ادامه مینویسد: «مگر آمریکا و ناتو در کودتای نظامی ۲۷ ترکیه دست نداشتند؟ مگر آنها در طول عملیات صلح قبرس در سال ۱۹۷۴ ترکیه را تحریم نکردند؟ مگر در کودتای نظامی ۱۲ سپتامبر دست داشتند؟ مگر از سازمان تروریستی پ.ک.ک پشتیبانی نکردند؟ مگر در کودتای پست مدرن ۲۸ فوریه و کنار نهادن اربکان دست نداشتند؟ مگر مسئول سازماندهی کودتای خائنانه گولن در ۱۵ ژوئیه نبودند؟ با این حساب، چگونه میتوانیم به آمریکا و ناتو اعتماد کنیم؟»
مارک روته و گره کورِ اف ۳۵
انتشار سخنان مارک روته دبیرکل ناتو درباره ترکیه، بازتاب گستردهای در رسانههای این کشور داشت. او اعلام کرده که فعالیت ۳ هزار شرکت صنایع دفاعی ترکیه، امری مهم برای ائتلاف غرب است و اجلاس ترکیه حتی از اجلاس لاهه نیز مهمتر است.
روته گفته است: «اجلاس آنکارا، بازدارندگی، وحدت و قابلیتهای دفاعی این ائتلاف را به نمایش خواهد گذاشت. انتظار دارم در آنکارا، صنعت و نوآوری را در این فرآیند دفاعی ببینم تا بتوانیم قابلیتهای لازم برای بازدارندگی قابل اعتماد و دفاع مؤثر را فراهم کنیم. «آنچه ما نیاز داریم و سعی در تشویق آن داریم، یک انقلاب واقعی در صنعت دفاعی فراآتلانتیک است. باید این کار را به شیوهای فراآتلانتیکی انجام دهیم و درک کنیم که این پایگاه صنعتی از کالیفرنیا تا ترکیه امتداد دارد».
روته به تهدیدات امنیتی نیز اشاره کرده و گفته: روسیه همچنان یک تهدید بلندمدت است، چین به سرعت در حال توسعه قابلیتهای نظامی و قدرت هستهای خود است، کره شمالی به برنامه هستهای خود ادامه میدهد و از جنگ اوکراین تجربه نظامی کسب میکند. همچنین ایران یکی از موضوعات مهم در دستور کار ماست و متحدان سالهاست که دیدگاه مشترکی دارند که ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد.
مارک روته دبیرکل ناتو در پاسخ به سوالی درباره چالشها و موانع فروش جنگندههای اف ۳۵ آمریکایی به ترکیه گفته است: «تمایلی ندارم به این سوال پاسخ دهم. چرا که این مسائل در درجه اول مربوط به خود این دو کشور (آمریکا و ترکیه) است. این خود آمریکاست که تصمیم میگیرد که چه توافقات دفاعی را با ترکیه منعقد کند. حتی اگر من در چنین فرآیندهایی دخیل باشم، همیشه این کار را در پشت صحنه و به صورت خصوصی انجام میدهم. بنابراین، نمیتوانم علناً اظهار نظر کنم. با این حال، اظهارات رئیس جمهور آمریکا و معاون او از قبل مشخص است.»
روته این سخنان را در حالی بیان کرده که بسیاری از تحلیلگران ترکیه معتقدند، آمریکا با فروش موتورهای اف ۱۱۰ برای استفاده در جنگنده بدون سرنشین قاآن، میخواهد ترکیه را با یک امتیاز حداقلی راضی کند. روزنامه ملی گازته از جراید چاپ آنکارا عکس و تیتر صفحه نخست خود را به این موضوع اختصاص داده و خطاب به ترامپ نوشته است: «نمیخواهد ما را دوست داشته باشی، اف ۳۵ های ما را تحویل بده».
این روزنامه در گزارش ویژه خود نوشته است: «با وجود تعارفات ترامپ درباره اهمیت دوستی و رفاقت با اردوغان، سوال اصلی در افکار عمومی همچنان پابرجاست: اگر ترکیه متحد ناتو است، چرا اف-۳۵های ما را تحویل نمیدهید؟ میلیاردها دلار هزینه شد ولی نتیجه نگرفتیم. آنکارا در سال ۲۰۰۲ شریک برنامه تولید اف ۳۵ شد و پول پرداخت کرد. در سال ۲۰۰۷ به یک کشور تولیدکننده صدها قطعه این جنگنده تبدیل شد. قرار بود در مجموع ۱۰۰ فروند جنگنده F-۳۵ خریداری شود. ولی در سال ۲۰۱۹، دولت واشنگتن به طور یکجانبه به بهانه خرید سامانه موشکی اس ۴۰۰ روسی، ترکیه را از برنامه اف ۳۵ خارج کرد. نه تنها مبلغ تقریباً ۱.۴ میلیارد دلار ما، بازپرداخت نشد، بلکه هواپیماهای تکمیلشده نیز تحویل داده نشدند. افکار عمومی ترکیه خطاب به ترامپ میگوید: لازم نیست هر بار به این اشاره کنی که به ترکیه علاقهمند هستی و با اردوغان رفاقت نزدیک داری. به جای این حرفها، جنگندههای ما را تحویل بده».
