همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: میانگین دمای ایران در ۷ روز گذشته ۲۹.۹ درجه سانتیگراد بوده که در قیاس با مقدار بلندمدت این دوره یعنی ۲۸.۴ درجه سانتیگراد، افزایش ۱.۵ درجهای را نشان میدهد. اگر این را با اروپا یعنی افزایش ۵ تا ۱۲ درجه سانتیگراد نسبت به میانگین فصلی مقایسه کنیم، شیب افزایشی خیلی ملایمتری را در ایران نشان میدهد. اگر چه همچنان شدت دما در گرمترین نقاط ایران نسبت به کشورهای مرکزی اروپا بالاتر است.
بوشهر در ۷ روز گذشته با ثبت دمای ۴۸.۷۰ گرمترین نقطه کشور بوده است. این در حالی است که بر اساس گزارشها در ۷ روز گذشته دمای ۴۰ درجه در آلمان و دمای بالاتر از ۴۴ درجه در یکی از شهرهای فرانسه ثبت شده است. همین آمارها نشان میدهد که فاصله شدت گرما در اروپا با ایران در حال کم شدن است و به احتمال زیاد اگر چارهای اندیشیده نشود، اروپا در سالهای آینده در زمینه شدت گرمای تابستانی از ایران نیز پیشی خواهد گرفت.
۵ تا ۱۲ درجه بالاتر از مبانگین فصلی
جدیدترین موج گرمای اروپا باعث شده دمای هوا در بخشهایی از فرانسه، آلمان، ایتالیا، اسپانیا و جنوب انگلستان بین ۵ تا ۱۲ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگینهای فصلی قرار گیرد؛ چرا که توده هوای گرمِ برخاسته از شمال آفریقا با تابش شدید خورشید و آسمان صاف همراه شده و بر شدت گرما افزوده است.
بر همین اساس پیشبینی میشود شمار مرگومیرهای فراتر از حد معمول ناشی از گرما در سراسر اروپا به هزاران نفر برسد؛ تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، اعلام کرده که از ۳۱ خرداد (۲۱ ژوئن) تاکنون، بیش از ۱۳۰۰ مورد مرگومیرِ مازادِ مرتبط با دمای بالا ثبت شده است. برآورد لانست کانتداون اروپا (Lancet Countdown Europe) هم حاکی از آن است که تنها در سال ۲۰۲۴، ۶۲ هزار مورد مرگومیر ناشی از گرما در سراسر این منطقه رخ داده است؛ همچنین پیشبینیها نشان میدهند که در صورت عدم ایجاد تغییرات، این رقم تا سال ۲۰۵۰ با افزایشی شدید مواجه خواهد شد.
دکتر هانس کلوگه، مدیر منطقهای سازمان جهانی بهداشت (WHO) در اروپا، نیز هشدار میدهد که مرگومیر ناشی از گرما احتمالاً همچنان یکی از پیامدهای گرمایش اقلیمی در اروپا باقی خواهد ماند.
او تاکید کرده که از دهه ۱۹۹۰ تاکنون، آمار مرگومیر سالانه بهطور میانگین ۵۲ مورد در هر یک میلیون نفر افزایش یافته، روندی که به گفته او، نشانههای اندکی از تغییر در آن در آینده دیده میشود.
بیشتر بخوانید:
گرمای کم سابقه در کشور تا کی ادامه دارد؟
وقتی گواهی فوت هشدار میدهد؛ این ۵ میلیون نفر چرا مردند؟
سریعترین قاره در حال گرمشدنِ کره زمین
مدیر کل سازمان بهداشت جهانی همچنین در پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: خانهها، محلهای کار و مدارس اروپا برای تحمل چنین دماهایی ساخته نشدهاند.
او در این پیام به پژوهشی استناد کرده که اروپا را «سریعترین قاره در حال گرمشدنِ کره زمین» توصیف میکند؛ قارهای که سرعت گرمایش آن دو برابر میانگین جهانی است.
کلوگه نیز گفته بخش عمدهای از این مشکل ماهیت معماری دارد و تا حد زیادی نادیده گرفته شده است. به گفته او بیشتر واحدهای مسکونی در قاره اروپا برای اقلیمی سردتر طراحی شدهاند؛ یعنی برای حفظ گرما، نه دفع آن.
او هشدار داده بدون مقاومسازی و بهسازی گسترده، حتی با وجود پیشرفت چشمگیر سیستمهای خنککننده، آمار مرگومیر ممکن است پس از سال ۲۰۵۰ نیز همچنان رو به افزایش باشد.
تحمل کمتر اروپاییها در برابر گرما
نتایج یک پژوهش هم که با همکاری «مرکز ابررایانش بارسلونا» (BSC) انجام و در نشریه «لنست پلنتری هلث» (The Lancet Planetary Health) منتشر شده نشان میدهد که اروپا طی دو دهه گذشته، سازگاری بهتری با دماهای پائین نسبت به دماهای بالا، پیدا کرده است. از سال ۲۰۰۳، خطر نسبی مرگومیر در سردترین دماها سالانه ۲ درصد کاهش یافته، در حالی که خطر مرگ ناشی از گرمای شدید تنها یک درصد در سال کاهش داشته است.
