یک مطالعه جدید نشان میدهد سیاره بزرگی که در یکی از نزدیکترین منظومههای ستارهای به سیاره ما پنهان شده است، ممکن است نسبت به آنچه دانشمندان در ابتدا فکر میکردند، شرایط بسیار بهتری برای پشتیبانی از حیات فرازمینی داشته باشد. محققان میگویند نزدیکی نسبی این جهان بیگانه به زمین و ماهیت ستاره میزبان آن، این سیاره را به گزینهای اصلی برای مشاهدات تکمیلی تبدیل میکند.
این سیاره فراخورشیدی که GJ 3378b نامیده میشود، در سال ۲۰۲۴ کشف شد و به دور یک ستاره کوتوله سرخ در فاصله حدود ۲۵ سال نوری از سیاره ما میچرخد. این جهان بیگانه هر ۲۱.۵ روز یکبار به دور ستاره خود میچرخد و فاصله آن تا ستارهاش حدود ۱۰ برابر نزدیکتر از فاصله مدار زمین به دور خورشید است؛ محققان باور داشتند این مسئله باعث میشود این سیاره در منظومه شمسی ما کاملاً غیرقابلسکونت باشد. اما از آنجایی که ستاره کوتوله سرخ حدود ۹۰ درصد تابش کمتری نسبت به خورشید ساطع میکند، سیاره GJ 3378b دقیقاً در وسط «کمربند حیات» این منظومه ستارهای قرار گرفته است؛ جایی که آب مایع میتواند روی سطح سیاره فراخورشیدی وجود داشته باشد.
محققان در ابتدا فکر میکردند که جرم GJ 3378b حدود پنج برابر بیشتر از زمین است. اگر این سیاره مانند سیاره ما صخرهای باشد، یک «ابرزمین» محسوب میشود که اغلب بهعنوان بهترین گزینهها برای حفظ حیات فرازمینی در نظر گرفته میشوند. بااینحال، تشخیص اینکه آیا این جهان دارای سطح جامد است یا در واقع یک غول گازی کوچک است، دشوار بود.
اما در مطالعه جدیدی که بهتازگی در نشریه The Astrophysical Journal منتشر شده، محققان اندازه این سیاره فراخورشیدی را با استفاده از ابزار Habitable-zone Planet Finder متصل به تلسکوپ رصدخانه مکدونالد در تگزاس مجدداً محاسبه کردند. این دستگاه لرزشهای ظریف در ستاره میزبان را که ناشی از کشش گرانشی سیارات درحال چرخش است اندازهگیری میکند و میتواند برای محاسبه جرم و مسیر سیاره استفاده شود.
این بررسی مشخص کرد که GJ 3378b در واقع تنها ۲.۳ برابر بیشتر از زمین جرم دارد که تقریباً صخرهای بودن این جهان را تضمین میکند و به این معنی است که میتواند جوی با فشار مشابه جو ما داشته باشد و شانس شکوفایی اشکال حیات فرازمینی را در آنجا افزایش دهد.
محققان چندین سیاره فراخورشیدی دیگر را پیدا کردهاند که میتوانند میزبان حیات باشند، اما این واقعیت که GJ 3378b بسیار به ما نزدیک است، آن را از بقیه جذابتر میکند، زیرا تأیید اینکه آیا واقعاً زیستپذیر است یا خیر، آسانتر خواهد بود. «پاول رابرتسون»، نویسنده اول این مطالعه و ستارهشناس دانشگاه کالیفرنیا، ارواین میگوید:
«این موضوع هیجانانگیز است. ۲۵ سال نوری راهی طولانی به نظر میرسد، اما کهکشان راه شیری حدود ۱۰۰,۰۰۰ سال نوری عرض دارد، بنابراین از این نظر، این سیاره همسایه دیواربهدیوار ما است.»
البته محققان اشاره کردهاند که هنوز هیچ مدرکی دال بر اینکه GJ 3378b دارای جو یا آب مایع است وجود ندارد. نزدیکی آن به ستاره میزبانش ممکن است به این معنی باشد اگر زمانی جو داشته، توسط بادهای ستارهای از بین رفته است؛ مشابه روشی که تابش خورشیدی احتمالاً مریخ را از جو و اقیانوسهای باستانیاش محروم کرد.
بنابراین، مشاهدات بیشتری مورد نیاز است. اما اگر اتمسفری در این سیاره شناسایی شود، GJ 3378b میتواند به ابتدای صف سیارات فراخورشیدی که محققان میخواهند بیشتر درباره آنها مطالعه کنند، جهش کند. «گوگود جیمز»، یکی از نویسندگان این مطالعه و دانشجوی مقطع کارشناسی در دانشگاه کالیفرنیا، ایرواین در این بیانیه میگوید:
«اگر سیارهای در کمربند حیات دارای جو مناسب باشد، میتوانیم تحقیقات بیشتری را برای جستجوی نشانههای زیستی، آب مایع یا سایر نشانههای حیات توجیه کنیم.»
این واقعیت که GJ 3378b به دور یک کوتوله سرخ میچرخد نیز آن را برای مطالعه در آینده جذابتر میکند، زیرا این رایجترین نوع ستاره در کهکشان راه شیری است، بنابراین متخصصان مشتاق هستند درباره سیستمهای سیارهای این ستارهها و پتانسیل آنها برای پرورش حیات بیشتر بدانند.
