آیدین مهدیزاده، مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با توجه به پایان رویداد خیمه هنر به در گفتوگو با خبرنگار هنرهای تجسمی ایرنا اظهار داشت: در ابتدا خیمه هنر پیشنهاد اداره کل موسیقی در قالب موسیقی عاشورایی بود.
وی افزود: سال گذشته و در دور اول، متوجه شدیم که شاخههای هنری در آئینهای عاشورایی، در هم تنیدهاند. دیدیم که موسیقی بدون تعزیه و مسئله نمایشی خیلی خودش را نشان نمیدهد.
مهدیزاده تصریح کرد: در مسئله نمایش عاشورایی، اجراهای پرده خوانی، شبیه خوانی خودش را کاملا نشان میدهد. زمانی که در مورد پرده خوانی صحبت میشود، هنرهای تجسمی هم به میان میآید.
این مدیر هنری ادامه داد: پس ما عنوانی به نام هنرهای عاشورایی داریم. با تجربه سال گذشته خیمه هنر که در دهه اول محرم برگزار شده بود، متوجه شدیم که برای دور دوم چه میخواهیم. با تغییرات عمده نسبت به سال گذشته، دست کم سه تغییر برای ما خیلی جدی شد.
مهدیزاده تصریح کرد: اول اینکه تمرکز ما بر هنر عاشورایی باشد در بخش نمایشی، موسیقی و تجسمی که شامل تعزیه، نوحه خوانی، پرده خوانی و ترسیم پرده (نقاشی و خطاطی کتیبه نویسی) یک اجرای کامل از هنرهای عاشورایی خلق شد. یعنی در بخش تجسمی از تعزیه جدا نبود. در تعزیه هرچی گفته میشد، هنرمند تجسمی، پرده مربوط به آن را ترسیم میکرد.
وی افزود: دومین مورد، تغییر مکان برپایی خیمه هنر از پهنه رودکی به محیط تئاتر شه بود که این موضوع موافقان و مخالفانی داشت. البته هدف رفتن به سمت مخاطب بود.
مهدیزاده با اشاره به اینکه رویکرد سوم کیفی شدن برنامهها بود، توضیح داد: همچنین بهترین هنرمندان استانها در هنر عاشورایی را به خیمه هنر دوم دعوت کردیم.
استفاده از خیالی نگاری بجای نقاشی قهوهخانهای
وی با اشاره به خلق نقاشیهای قهوهخانهای در خیمه هنر، گفت: از زمان مدیریت قبلی اداره کل هنرهای تجسمی، محمد خراسانیزاده گفتوگویی را سر مساله نقاشی به غلط قهوهخانهای و به درست خیالی نگاری ایران شروع کردیم که به نوعی یکی از نقاشیهای بارز ایرانی محسوب میشود.
مهدی زاده اضافه کرد: این اصطلاح قهوهخانه این شیوه از نقاشی را کم ارزش میکند، انگار مال قهوهخانه است اما مال اینگونه نیست. در واقع نقاش هرجایی میتوانسته پرده را نقاشی کند. در خیابان و تکایا هم پرده خوانی میشد. منتها اصطلاح کمک کننده نیست و بیشتر این هنر را کوچک و تحقیر میکند.
مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی با اشاره به اینکه این اصطلاح در میان مردم جا افتاده است، به خبرنگار ایرنا گفت: دوستان اصطلاح خیالی نگاری را به کار بردهاند که خوب هم هست. در گذشته نه چندان دور، مدیران فکر میکردند، این شیوه یک پدیده موزهای و غیر معاصر است و عملا چیزی به نام نقاشی قهوه خانهای نداریم. زیرا هنرمندان آن نسل فوت کردهاند.
مهدی زاده تصریح کرد: میدانیم که اینطور نیست. ارزشهایی در نقاشی قهوه خانهای یا خیالی نگاری وجود دارد که به آن پرداخته نشده است. ما دارای گنجینه های خوبی در این شاخه هنری هستیم و دنیا میخواهد این هنر را بشناسند.
به گفته این مدیر هنری، نقاشی خیالی نگاری یا قهوهخانهای، جدا شده و اقتباسی از مینیاتور، مردمی، مصرفی و کاربردی است. امروز یک هویت کاملا مستقل و دنیای خودش را دارد.
مهدیزاده افزود: نمیتوانیم نقاشان معاصری چون صادق تبریزی، پرویز کلانتری را مطالعه کنیم و ردی از نقاشی خیالی نگاری را در آثار آنها نبینیم. این موضوع نیازمند یک گفتمان است که حالا بنشینیم در مورد آن نشست بگذاریم و اهالی نظر بیایند، ببینند، این مطرح است یا نیست. اینکه آیا ما واقعا چیزی به نام نقاشی قهوهخانهای جاری در هنر معاصر داریم یا متعلق به موزه ها است؟
وی ادامه داد: این گفتوگو در دومین خیمه هنر مطرح شده است. ما به روند ادامه داری نیازمندیم. به دنبال برگزاری دوسالانه نگارگری هستیم و علاقهمندیم بخشی به نام نقاشی ایرانی و خیالی نگاری را به دوسالانه اضافه کنیم.
دستاوردهای خیمه هنر
مهدی زاده در ادامه به دستاوردهای هنرهای تجسمی در این دوره از خیمه هنر اشاره کرد و توضیح داد: مسئله پیوند هنرهای تجسمی با سایر حوزههای هنری چون موسیقی و نمایش، از طریق پرده خوانی و ترسیم پردههای عاشورایی به صورت همزمان و رونمایی در محفل عاشورایی محقق شد.
وی افزود: همچنین در همین مسیر احیای نقاشی خیالی نگاری، سعی میکنیم اقدامات جدیتری را برای نیمه دوم سال دنبال کنیم که برنامههای آن اعلام خواهد شد.
این مدیر هنری خاطرنشان کرد: در مسئله پیوند هنر و مردم، توانستیم یک فضای تعامل و اشتراک را میان هنرمندان و مردم ایجاد کنیم. توسعه مردمی و هنر اجتماعی برای اداره کل بسیار مهم و این رویداد گامی در این راستا بوده است و نیازمندیم که این مسیر را با دقت بیشتری طی کنیم.
پیوند هنری واقعه عاشورا و شهادت رهبری
مهدی زاده دستاورد دیگر خیمه هنر را پیوند مسئله عاشورا با جنگ رمضان و به شهادت رسیدن رهبر عزیز دانست و گفت: با هوشمندی معاونت هنری وزارت فرهنگ، خیمه هنر را در دهه دوم محرم برپا کردیم و به سوی مراسم بدرقه آقای شهید پیش رفتیم. توانستیم از طریق هنر، بسیار ظریف، میان واقعه عاشورا که مظلومیت محض تاریخی امام حسین (ع) است با ظلمی که در این جنگ به مردم ایران روا شده، پیوند بزنیم.
وی اضافه کرد: هنرمندان با خلق و اجرای هنری وقایع اخیری که بر کشور ما روا شد، بخصوص شهادت مظلومانه رهبری را معنا بخشی کردند.
مهدیزاده درپایان گفت: دستاوردهای زیادی محقق شد که ریشه در حرکت اجتماعی هنر است. امیدواریم خیمه هنر به شکل سنت در معاونت هنری و اداره کل هنرهای تجسمی ادامه داشته باشد تا این نهال را آبیاری کنیم و منتظر درخشش آن باشیم.
گفتنی است؛ دومین دوره آیین «خیمه هنر» همزمان با ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) با حضور هنرمندان رشتههای مختلف هنری، شامگاه سهشنبه با برگزاری آخرین برنامهها در محوطه مجموعه تئاتر شهر به کار خود پایان داد.
