یزد را بیشتر با کوچههای خشتی، بادگیرها، خانههای تاریخی و گرمای کویر میشناسیم؛ اما این استان فقط مقصدی گرم و کویری نیست. در اطراف شهر یزد، روستاها، باغها، کوهستانها و آبشارهایی وجود دارند که در روزهای داغ تابستان، هوایی خنکتر و دلپذیرتر دارند.
جاهای خنک یزد برای کسانی که میخواهند در تابستان به این استان سفر کنند، انتخابهای جذابی هستند. از باغهای ایرانی ثبتشده در یونسکو تا روستاهای ییلاقی دامنه شیرکوه، هرکدام میتوانند فرصتی برای تجربه چهرهای متفاوت از یزد باشند؛ چهرهای سبزتر، آرامتر و خنکتر از آنچه معمولاً از این استان در ذهن داریم.
استان یزد در منطقهای خشک و کویری قرار گرفته، اما ارتفاعات شیرکوه، باغهای تاریخی، قناتها، چشمهها و روستاهای کوهستانی باعث شدهاند بخشهایی از این استان آبوهوایی متفاوت داشته باشند. بهخصوص شهرستان تفت و اطراف آن، به دلیل نزدیکی به دامنههای شیرکوه، از مهمترین ییلاقهای یزد به شمار میرود.
در این مناطق، ارتفاع بیشتر از سطح دریا، وجود چشمهها، باغهای میوه، رودخانههای محلی و پوشش گیاهی باعث میشود دمای هوا نسبت به شهر یزد پایینتر باشد. به همین دلیل، بسیاری از مردم یزد و گردشگران در فصل تابستان به این روستاها و باغها پناه میبرند.
باغ دولتآباد یکی از مشهورترین باغهای تاریخی یزد و از باغهای ایرانی ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو است. این باغ در منطقه چهار منار و در بافت قدیمی شهر یزد قرار دارد و یکی از بهترین گزینهها برای تجربه فضایی خنکتر در داخل شهر است.
درختان بلند، جریان آب، معماری اصیل ایرانی و بادگیر معروف باغ دولتآباد، فضای این مجموعه را از بیرون آن متفاوت میکند. بادگیر این باغ با ارتفاع بیش از ۳۳ متر، از شاخصترین بادگیرهای خشتی جهان است و عمارت هشتی تابستانه آن از زیباترین بخشهای باغ به شمار میرود.
در گذشته، قنات طولانی باغ وظیفه آبیاری درختان را بر عهده داشت و امروز نیز فضای سبز، درختان سرو، کاج، انار، گیلاس و بوتههای گل سرخ باعث شدهاند هوای داخل باغ در روزهای گرم، چند درجه خنکتر از محیط بیرون باشد.
شیرکوه یکی از معروفترین ارتفاعات استان یزد است و دامنههای آن از مهمترین مناطق ییلاقی این استان به شمار میروند. این کوهستان در حدود ۵۰ کیلومتری جنوب غربی شهر یزد قرار دارد و به دلیل ارتفاع، چشمهها، یخچالهای طبیعی و پوشش گیاهی متنوع، آبوهوایی متفاوت با مناطق کویری اطراف دارد.
دامنههای شیرکوه در روزهای گرم سال، محل اتراق بسیاری از گردشگران و طبیعتدوستان است. روستاهای خوشآبوهوایی مانند ده بالا، طزرجان و بنادک در اطراف این کوهستان قرار دارند و هرکدام میتوانند مقصدی مناسب برای سفر کوتاه تابستانی باشند.
این منطقه از نظر تنوع گیاهی و جانوری نیز اهمیت زیادی دارد. وجود صدها گونه گیاهی، چشمههای طبیعی و باغهای کوهستانی، شیرکوه را به یکی از مهمترین پشتوانههای زیستمحیطی استان یزد تبدیل کرده است.
روستای مبارکه در شهرستان تفت و در فاصله حدود ۲۰ کیلومتری جنوب غربی شهر یزد قرار دارد. این روستا بافتی سنتی دارد و خانههایی با معماری اصیل در آن دیده میشود. مبارکه از قدیم محل سکونت زرتشتیان بوده و هنوز هم نشانههایی از تاریخ و فرهنگ کهن در آن دیده میشود.
آبوهوای روستای مبارکه در مقایسه با شهر یزد معتدلتر است و بازدید از آن در ساعتهای ابتدایی روز یا عصرهای تابستان میتواند دلپذیر باشد. در این روستا، بقایای بناهای تاریخی، آتشکده و سرو دوقلو از جاذبههای دیدنی محسوب میشوند.
سرو دوقلو یا «سرو دو تا» در کنار آتشکده تاریخی روستا قرار دارد و گفته میشود قدمتی بیش از ۵۰۰ سال دارد. وجود اقامتگاههای بومگردی و طبیعت سرسبز اطراف روستا نیز باعث شده مبارکه برای سفرهای کوتاه و آرام گزینهای مناسب باشد.
باغ پهلوانپور در شهر مهریز و در حدود ۴۵ کیلومتری جنوب شهر یزد قرار دارد. این باغ نیز یکی از باغهای ایرانی ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو است و قدمت آن به اواخر دوره قاجار میرسد.
آنچه باغ پهلوانپور را به مقصدی خنک و دلپذیر تبدیل میکند، جریان دائمی آب، درختان چنار کهنسال، باغهای میوه و معماری سنتی آن است. درختان بادام، انار و خرمالو در بخشهای مختلف باغ دیده میشوند و جویهای آب از میان محوطه عبور میکنند.
این باغ شامل بخشهایی مانند کوشک اصلی، زمستانخانه، شربتخانه، حمام، آشپزخانه و اصطبل قدیمی است. در حال حاضر بخشی از مجموعه به اقامتگاه تبدیل شده و امکان اقامت گردشگران در فضای تاریخی باغ وجود دارد.
روستای طزرجان در شهرستان تفت و در دامنههای سرسبز شیرکوه قرار دارد. این روستا در فاصله حدود ۴۵ کیلومتری جنوب غربی شهر یزد واقع شده و به دلیل چشمهها، قناتها، رودخانههای محلی و هوای خنک، از محبوبترین روستاهای ییلاقی یزد است.
طزرجان علاوه بر طبیعت زیبا، جاذبههای تاریخی و طبیعی قابلتوجهی دارد. چنار ۱۵۰۰ ساله طزرجان یکی از معروفترین جاذبههای طبیعی روستاست و در مرکز آن قرار گرفته است. کوهستان برفخانه، کوهستان برزین، چشمهها، غارها و باغ حافظی از دیگر دیدنیهای این منطقهاند.
از جاذبههای تاریخی طزرجان نیز میتوان به مسجد جامع، گورستان تاریخی، خانه شاهزاده، آسیابهای آبی و حمام شاهزاده اشاره کرد. اگر در تابستان به دنبال جایی خنکتر در اطراف یزد هستید، طزرجان یکی از انتخابهای مهم است.
روستای اسلامیه که با نام فراشاه نیز شناخته میشود، از روستاهای خوشآبوهوای شهرستان تفت است. این روستا در غرب شهر تفت قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا بیش از ۱۷۰۰ متر است؛ همین ارتفاع باعث شده هوای آن در تابستان معتدلتر از شهر یزد باشد.
اطراف اسلامیه را کوهستانهایی مانند انجیری، گلوبادام، عقاب و سهراب احاطه کردهاند. کوچههای سنگفرش، بافت قدیمی، باغها، چنار تاریخی، چشمه تامهر و بناهای تاریخی، این روستا را به مقصدی جذاب برای گردشگری تابستانی تبدیل کردهاند.
چنار تاریخی اسلامیه حدود ۱۵۰۰ سال قدمت دارد و نام آن در فهرست میراث طبیعی ایران ثبت شده است. مسجد قدمگاه، مسجد جامع، آسیابهای آبی، آبانبار صیفالدین، قلعه اسلامیه و باغ مظفری نیز از دیگر دیدنیهای این روستا هستند.
روستای ده بالا یکی از معروفترین و خنکترین روستاهای ییلاقی استان یزد است. این روستا در شهرستان تفت و در ارتفاع حدود ۲۳۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و به همین دلیل، در تابستان نیز هوایی خنکتر و دلپذیرتر دارد.
ده بالا به دلیل رودخانه دائمی، چشمهها، قناتها، باغهای میوه و دشتهای سرسبز اطراف، لقب «نگین سبز کویر» را گرفته است. این روستا از دو بخش سنتی و نوساز تشکیل شده؛ در بخش قدیمی خانههای خشتی و گلی دیده میشود و در بخش جدیدتر، خانههای ویلایی تابستانی ساخته شدهاند.
ییلاقهای قرق، باغستان، توده، باغ شاهی و جانبرازان از معروفترین نقاط اطراف ده بالا هستند. اگر قصد کمپ، طبیعتگردی یا اقامت در هوای خنک اطراف یزد را دارید، ده بالا یکی از بهترین انتخابهاست.
استان یزد، شهرستان تفت، منطقه نیر؛ حدود ۴۵ کیلومتری جنوب غربی شهر یزد
خرانق یکی از روستاهای باستانی استان یزد است که قدمت آن به هزاران سال قبل میرسد. این روستا در منطقهای کوهستانی و خوشآبوهوا قرار گرفته و نسبت به کویرهای اطراف، هوای معتدلتری دارد.
قلعه خرانق، منارجنبان، مسجد جامع، کاروانسرای تاریخی، پل خرانق، آبانبار، آسیاب آبی و گورستان قدیمی از دیدنیهای مهم این روستا هستند. خرانق برای کسانی که هم به تاریخ و هم به طبیعت علاقه دارند، مقصدی جذاب است.
استان یزد، شهرستان اردکان، بخش خرانق؛ حدود ۷۵ کیلومتری شمال شرقی شهر یزد
آبشار درهگاهان یکی از زیباترین جاذبههای طبیعی استان یزد است که در نزدیکی تفت و منطقه طزرجان قرار دارد. این آبشار فصلی است و معمولاً از بهار تا اواسط تابستان جریان دارد؛ بنابراین برای بازدید تابستانی بهتر است پیش از نیمه مرداد راهی این منطقه شوید.
ارتفاع آبشار در زمان پرآبی به حدود ۲۰ متر میرسد و آب آن از چشمههای شیرکوه و ذوب برفهای ارتفاعات تأمین میشود. اطراف آبشار، درههای کوهستانی، مسیرهای سنگنوردی و ییلاقهای خوشآبوهوا قرار دارند.
استان یزد، شهرستان تفت، منطقه طزرجان؛ حدود ۳۰ کیلومتری جنوب غربی شهر یزد
| نام جاذبه | فاصله تا شهر یزد | ویژگی اصلی |
|---|---|---|
| باغ دولتآباد | داخل شهر یزد | باغ ایرانی، بادگیر بلند، فضای سرسبز |
| دامنههای شیرکوه | حدود ۵۰ کیلومتر | کوهستان، چشمه، روستاهای ییلاقی |
| روستای مبارکه | حدود ۲۰ کیلومتر | روستای تاریخی، سرو دوقلو، اقامتگاه بومگردی |
| باغ پهلوانپور | حدود ۴۵ کیلومتر | باغ ایرانی، جویهای آب، درختان کهنسال |
| روستای طزرجان | حدود ۴۵ کیلومتر | ییلاق کوهستانی، چنار تاریخی، چشمهها |
| روستای اسلامیه | حدود ۳۶ کیلومتر | هوای خنک، چنار کهنسال، چشمه تامهر |
| روستای ده بالا | حدود ۴۵ کیلومتر | یکی از خنکترین روستاهای یزد، رودخانه دائمی |
| روستای خرانق | حدود ۷۵ کیلومتر | روستای باستانی، قلعه خشتی، آبوهوای معتدل |
| آبشار درهگاهان | حدود ۳۰ کیلومتر | آبشار فصلی، دره کوهستانی، طبیعتگردی |
اگر بخواهیم یکی از خنکترین روستاهای یزد را نام ببریم، روستای ده بالا از بهترین گزینههاست. ارتفاع زیاد، نزدیکی به شیرکوه، وجود رودخانه دائمی و باغهای سرسبز باعث شده این روستا در تابستان هوایی بسیار مطبوع داشته باشد.
بعد از ده بالا، روستاهایی مانند طزرجان، اسلامیه، مبارکه و دیگر ییلاقهای شهرستان تفت هم از بهترین انتخابها برای فرار از گرمای تابستان یزد هستند.
برای بازدید از باغها و روستاهای ییلاقی یزد در تابستان، ساعتهای ابتدایی صبح و عصر بهترین زمان هستند. در این ساعتها هوا ملایمتر است و نور آفتاب هم برای عکاسی و گشتوگذار مناسبتر خواهد بود.
اگر قصد بازدید از آبشار درهگاهان را دارید، بهتر است پیش از نیمه مرداد سفر کنید؛ چون این آبشار فصلی است و در ادامه تابستان ممکن است جریان آب آن کاهش پیدا کند یا خشک شود.
📌 نکته مهم: در سفر به روستاها و دامنههای کوهستانی یزد، به پوشش گیاهی و منابع آبی منطقه آسیب نزنید. این مناطق در دل اقلیم خشک و کویری قرار دارند و حفظ طبیعت آنها اهمیت زیادی دارد.
یزد فقط شهر کویر و گرما نیست. در اطراف این شهر، باغهای تاریخی، روستاهای ییلاقی، کوهستانهای خنک و آبشارهای فصلی وجود دارد که میتوانند سفر تابستانی شما را دلپذیرتر کنند.
جاهای خنک یزد برای سفرهای تابستانی شامل باغ دولتآباد، دامنههای شیرکوه، روستای مبارکه، باغ پهلوانپور، طزرجان، اسلامیه، ده بالا، خرانق و آبشار درهگاهان است. اگر در تابستان راهی یزد میشوید، با انتخاب این مناطق میتوانید علاوه بر دیدن تاریخ و طبیعت استان، از هوای خنکتر و فضای ییلاقی اطراف یزد هم لذت ببرید.
