به گزارش همشهری آنلاین، علیرضا عسگریان، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دولت سیزدهم، در برنامه دستبهنقد تلویزیون همشهری به بررسی سیاستهای حمایتی دولت بهویژه موضوع کالابرگ و تأمین معیشت مردم پرداخت و با اشاره به تجارب گذشته و چالشهای پیشرو، بر ضرورت بازنگری در رویههای فعلی و اتخاذ راهکارهای پلکانی و هدفمند تأکید کرد.
پاشنه آشیل سیاستهای ارزی
عسگریان با اشاره به اصلاح سیاستهای ارزی در دیماه گذشته، ابراز امیدواری کرد دولتها پیش از انجام هر اصلاح اقتصادی بزرگی، مطالعات کافی را انجام دهند. او گفت: ارز ترجیحی همواره باید حذف شود، چراکه محل فساد و رانت است اما جراحی حذف آن نیازمند مقدمهای دقیق و انتقال منابع از ابتدای زنجیره تأمین است.
او با یادآوری تجربه ارزی دولتهای دهم و یازدهم افزود: در آن دوره با حذف یکباره ارز ترجیحی، دولت دستپاچه شد و شروع به تزریق ارز به بازار کرد. ۱۲۰ قلم کالا پوشش داده شد، سپس به ۲۵ و درنهایت به ۱۵ قلم کاهش یافت. نتیجه این شد که ۶۸ میلیارد دلار هدر رفت. این رقم در شرایطی است که آمریکا مدعی است ضرر ما در برخی موارد به ۷۰ تا ۸۰ میلیارد دلار رسیده است.
چالشهای ارزی دولت
این کارشناس حوزه رفاه با اشاره به عملکرد دولت چهاردهم در سال ۱۴۰۴ گفت: دولت باوجود تورم موجود، تصمیم گرفت به سفره معیشت مردم توجه کند. در این راستا، کالابرگ در چند مرحله و عمدتا برای ۳ دهک پایین جامعه واریز شد. همچنین یک میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی که با مصوبه شهید رئیسی به صندوق توسعه ملی تزریق شده بود، هزینه شد.
وی ادامه داد: در انتهای سال ۱۴۰۴، دولت با بحران کمبود منابع مواجه شد و اعلام کرد پول و ارز کافی ندارد. دولت با مجلس وارد گفتوگو شد و مجلس با استناد به تفاوت حذف ارز ترجیحی (از ۳۸به ۵۰۰ هزار تومان و سپس به ۱۲۳-۱۳۰ هزار تومان)، پیشنهاد داد که ۱۱ تا ۱۲ میلیارد دلار تفاوت ریالی را در اختیار دولت قرار دهد تا هم ارز کنترل شود و هم تفاوت آن به مردم بازگردد تا از فشار معیشتی کاسته شود.
برآورد اشتباه از ضربه اولیه تورم
عسگریان با نقد برآوردهای دولت گفت: دولت ضربه مهلک اولیه ناشی از حذف ارز ترجیحی را محاسبه نکرد. قیمت برخی کالاهای اساسی یک و نیم تا دوبرابر شد و تورم بعدی نیز بیشتر از پیشبینی ۳۰ تا ۴۰ درصدی دولت بود. مردم در اقشار متوسط و پایین، فاصله زیادی با کالاهای اساسی پیدا کردند.
او افزود: دولت برای جبران، تصمیم به پرداخت یکمیلیون تومان به هر نفر گرفت که رقم کلی آن ۹۶۶هزار میلیارد تومان (۹۶۶همت) میشد. اما این رقم با کسری ذاتی بودجه و نیاز به منابع ۱۲۰۰ تا ۱۳۰۰ همتی همخوانی نداشت. همچنین، یارانه سوخت، دارو و نان جداگانه محاسبه نشده بود.
نقد رویه پرداخت یکسان به همه
معاون وزیر رفاه دولت سیزدهم با انتقاد از پرداخت یکسان به تمام دهکها تأکید کرد: پرداخت یکمیلیون تومان به دهک دهم که دستش به دهانش میرسد، ظلم است. آمار نشان میدهد که دوصدم درصد بالای جامعه (صدک ۹۹ و ۱۰۰) حدود ۵۰ درصد انرژی کل کشور را مصرف میکنند. چرا باید به آنها یارانه داده شود؟
او پیشنهاد داد: اگر پرداخت به دهکهای نهم و دهم حذف شود، ۱۸۰ همت صرفهجویی میشود که میتواند به تأمین بستههای حمایتی برای دهکهای پایینتر اختصاص یابد.
تورم، بلعنده کالابرگ
عسگریان هشدار داد: تورم ارزش کالابرگ را میبلعد. یکمیلیون تومان امروز بهاندازه ۲ میلیون تومان سال قبل قدرت خرید ندارد. دولت اگر تصمیم به افزایش مبلغ به یکمیلیون و ۶۰۰ هزار تومان بگیرد، باید پاسخ دهد که منابع آن از کجا تأمین میشود. بانک مرکزی بهصراحت اعلام کرده که اجازه خلق اعتبار بدون پشتوانه را نمیدهد، چون طی ۶ ماه، تورم سهبرابر این رقم را میبلعد و کالابرگ بیارزش میشود.
او با اشاره به کلیپ اخیر بانک مرکزی افزود: بانک مرکزی تأکید کرده که افزایش پایه پولی بدون پشتوانه، نقدینگی را که ماهانه ۲درصد رشد دارد، بیشتر و تورم را تشدید میکند. بنابراین، افزایش مبلغ کالابرگ بدون تأمین منابع ارزی یا ریالی جدید، محکوم به شکست است.
لزوم حمایت پلکانی و تغییر اقلام
عسگریان با ارائه ۲ راهکار اصلی گفت: راهکار اول، تغییر رویه از پرداخت یکسان به حمایت پلکانی است. به این معنا که دهکهای پایینتر (با اولویت خط فقر شدید غذایی) سهم بیشتری دریافت کنند و دهکهای بالاتر بهتدریج از چرخه حمایت خارج شوند. این روش ضمن مدیریت منابع، اعتراضات اجتماعی را نیز با ایجاد سایهروشن در مرز دهکها (حدود ۳ تا ۴ میلیون نفر) قابل مدیریت میکند.
او ادامه داد: راهکار دوم، تغییر تعداد و نوع اقلام کالابرگ است. بهجای ۱۱ قلم، میتوان با ۶ یا ۷ قلم اساسی، سبدی طراحی کرد که قیمت آن تا پایان سال ثابت بماند. این کار نیازمند طراحی یک «ماشین حمایتی» است که بهتناسب منابع، تعداد دهکها و اقلام را تنظیم کند. دولت باید بهجای پرداخت نقدی، بستههای معیشتی بدهد که صرفا برای سفره مردم هزینه شود و از ایجاد تورم جلوگیری کند.
لزوم یکپارچهسازی یارانهها
عسگریان در بخش دیگری از صحبتهای خود به نقد سیاست فعلی دولت در مواجهه با تورم ساختاری و ناشی از جنگ اشاره کرد و گفت: دولت فقط بر نرخ ارز متمرکز شده و گفته اگر ارز ۲۰۰هزار تومان شود، کالابرگ را افزایش میدهد. اما تورم ساختاری و ناشی از نقدینگی و جنگ را نادیده گرفته است. این رویکرد باعث میشود که کالابرگ همیشه عقبتر از تورم حرکت کند.
او بر لزوم یکپارچهسازی ۲ سیاست حمایتی فعلی (یارانه نقدی ناشی از حاملهای انرژی و کالابرگ ناشی از ارز ترجیحی) تأکید کرد و گفت: اگر این ۲ منبع با هم ترکیب نشوند، خسارت سنگینی به کشور وارد میشود که شاید از جنگ هم بیشتر باشد. دولت باید با طراحی الگوهای هوشمند، از هدررفت ۸۰میلیارد دلاری یارانه سوخت جلوگیری و منابع را به سمت سرمایهگذاری و حمایت هدفمند هدایت کند.
